Małe, często nie większe od główki szpilki kleszcze co roku zarażają kleszczowym zapaleniem mózgu kilkaset, a boreliozą kilkanaście tysięcy osób w Polsce. Aby zmniejszyć u siebie i najbliższych ryzyko zakażenia, trzeba wiedzieć, jak z nimi postępować. Poznaj więc dobrze kleszcza, czyli swojego przyczajonego w trawie wroga! Jeśli próbujesz usunąć kleszcza za pomocą pęsety i nie wychodzi, możesz spróbować innej metody. Kilka osób twierdzi, że ściskanie kleszcza lub zgniatanie go palcem zmusi go do oderwania się. Te środki zaradcze mogą nie zadziałać. Mogą też prowadzić do niepotrzebnych komplikacji. Inną metodą usunięcia kleszcza jest użycie Kleszcze Ixodidae można zwalczać, aplikując środki roztoczobójcze na żywicieli, podczas gdy kleszcze Argasidae zwalcza się zazwyczaj, aplikując takie środki w ich środowisku występowania, tj. w kryjówkach kleszczy. Insektycydy można stosować wewnątrz pomieszczeń na zawleczone kleszcze. W laboratorium w Warszawie zbadają go za darmo. Kleszcze przenoszą groźne choroby m.in. boreliozę, dlatego nie można bagatelizować ukąszenia. Każdy, kto znalazł kleszcza u siebie lub bliskich może bezpłatnie go przebadać na Uniwersytecie Warszawskim. Kleszcza można wysłać na badanie pocztą, przesyłką kurierską lub zanieść Im krócej się w nim znajduje, tym ryzyko zakażenia jest mniejsze. Nimfa kleszcza, tak jak i dorosły osobnik, jest niebezpieczna. Może być przyczyną boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu (KZM), babeszjozy czy anaplazmozy. Może także wywołać reakcje alergiczne, w tym ostre reakcje z zespołem krwotocznym czy zatrucie organizmu. Jeśli jednak opiekun zdecyduje się na samodzielnie jego usunięcie, przede wszystkim należy psa uspokoić. Często w sytuacjach stresowych, a taką jest wyjmowanie kleszcza, pies się trzęsie, co z pewnością utrudnia precyzyjne i bezpieczne pozbycie się pasożyta. Miejsce po usunięciu kleszcza należy zdezynfekować i obserwować. o80Fr6y. fot. Adobe Stock Kleszcze to niewielkie pajęczaki, które wbijają się w skórę i ssą krew osoby, na której pasożytują. Mogą przenosić groźne choroby, boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu, dlatego wbitego kleszcza trzeba szybko i bezpiecznie usunąć. Spis treści: Jak wyciągnąć kleszcza? Czym można wyjąć kleszcza? Jak nie wolno usuwać kleszczy? Jakie choroby przenoszą kleszcze? Środki odstraszające kleszcze Jak wyciągnąć kleszcza? Po powrocie z pikniku czy wycieczki do lasu dokładnie obejrzyj całe ciało. Nawet jeśli użyłaś środków odstraszających owady, mógł się jednak przyczepić do ciebie kleszcz. Kleszcz potrafi się wkłuć w każdym miejscu, ale jego ulubione to: owłosiona skóra głowy, zgięcia kolan i łokci oraz okolice pachwin. Co zrobić, gdy znajdziesz u siebie kleszcza? Nie panikuj. Przyjrzyj mu się dokładnie (najlepiej przez powiększające szkło). Jeżeli wgryzł się w skórę na tyle głęboko, że w ogóle nie widzisz jego główki, idź do lekarza. Jeśli kleszcz tkwi dość płytko, możesz usunąć go sama. A jak dokładnie wyjąć kleszcza? Postępuj według instrukcji. fot. Paulina Ciok Krok 1: Użyj pęsety i trzymając ją równolegle do skóry, chwyć kleszcza jak najbliżej swojego ciała – tak, by ująć główkę intruza, ale nie ściskać jego odwłoku. Krok 2: Pociągnij lekko, obracając kleszcza zdecydowanie do góry. Nie wykręcaj go! Kleszcz nie jest zakończony gwintem, więc nie ma sensu nim obracać (mogłabyś urwać główkę). Krok 3: Przemyj miejsce po ukąszeniu środkiem dezynfekującym (np. spirytusem salicylowym). Krok 4: Dokładnie obejrzyj miejsce wkłucia. W rance nie powinny zostać żadne fragmenty główki. Jeżeli są, ale płytko, wyjmij je np. za pomocą zdezynfekowanej igły. Jeśli coś utkwiło głębiej, idź do lekarza, by dokładnie oczyścił ranę. Miejsce po ukąszeniu obserwuj przez kolejny miesiąc. Gdyby pojawiła się różowa otoczka, skonsultuj się z lekarzem, bo objaw taki świadczy o zainfekowaniu boreliozą. Czym można wyjąć kleszcza? Przyrządy, których można użyć do wyciągania kleszcza ze skóry, to przede wszystkim dostępna w każdym domu pęseta, a także gadżety, które można kupić w aptece: kleszczołapki (wielokrotnego użytku, pomagają usunąć kleszcze z ciała ludzi i zwierząt), pompki ssące (pozwalają dosłownie wyssać intruza z ciała), specjalne karty (wystarczy wsunąć tułów kleszcza we wcięcie karty i pociągnąć). Przyrządy do usuwania kleszczy: Jak nie wolno usuwać kleszczy? Przede wszystkim, jeśli pajęczak tkwi w skórze, musimy skupić się na tym, by wyciągnąć go w całości, czyli bez rozrywania. W innym przypadku istnieje ryzyko, że kleszcz wstrzyknie nam szkodliwe drobnoustroje i zarazi groźną chorobą (poprzez zwymiotowanie). Warto wiedzieć więc, że kleszcza nie można: niczym smarować, podpalać, rozgniatać, wykręcać, wydłubywać igłą, ściskać kleszczykami do paznokci. Jakie choroby przenoszą kleszcze? Kleszcze mogą przenosić kilka chorób. Warto jednak wiedzieć, że nie każde ugryzienie kleszcza jest groźne. Jeśli jednak jest on zarażony, może w prosty sposób przekazać nam drobnoustroje poprzez ukąszenie. W naszej strefie klimatycznej te pajęczaki przenoszą najczęściej dwie choroby: boreliozę z Lyme oraz kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). Są to ciężkie schorzenia – pierwsze może spowodować porażenie nerwu twarzowego, zapalenia opon mózgowych czy reumatoidalne zapalenie stawów, a drugie może prowadzić do zapalenia wątroby lub mięśnia sercowego. Warto też wiedzieć, że groźne dla ludzi są obrzeżki gołębie, czyli kleszcze gołębie. Co 6. kleszcz jest nosicielem flawiwirusa wywołującego KZM, ale to nie oznacza, że osoba ukąszona od razu zachoruje. W przypadku boreliozy natomiast opracowany jest schemat leczenia antybiotykami, zalecenia dotyczą sytuacji, w której wystąpi tzw. rumień wędrujący, a po sześciu tygodniach w badaniach krwi stwierdza się podwyższone przeciwciała w klasie IgM. Konieczne są odpowiednie badania serologiczne przeprowadzane w szpitalu lub przychodni. Istnieje szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, którą najlepiej przyjąć w lutym lub marcu, a najpóźniej na 3 tygodnie przed wyjazdem wakacyjnym, który chcemy spędzać na łonie przyrody. Szczepić się można przez cały rok. Warto pamiętać o tej ochronie przed KZM i jego powikłaniami– przestrzega lek. Anna Plucik-Mrożek, internista i specjalista chorób wewnętrznych w Medicover Polska. fot. Adobe Stock Borelioza Jedną z chorób przenoszonych przez kleszcze jest borelioza – choroba zakaźna wywołana przez Borrelia burgdorferi, bakterie z rodziny krętków. Poprzez kontakt z krwią dostają się do organizmu człowieka, umiejscawiając się następnie w skórze, ścięgnach, ścianach naczyń krwionośnych lub tkance nerwowej. Najbardziej charakterystycznym objawem boreliozy jest rumień wędrujący, czyli zaczerwienienie wokół miejsca ukąszenia, pojawiające się od tygodnia do maksymalnie 3 tygodni od momentu ukąszenia. Jeśli zauważymy je na skórze, koniecznie powinniśmy udać się do lekarza. Rumień po ukąszeniu kleszcza, fot. Adobe Stock Przy boreliozie nie zawsze występuje rumień – chorobę możemy też rozpoznać po innych objawach, takich jak: szumy w uszach, wrażenie zimna, skurcze mięśni, poczucie dezorientacji, zaburzenia pamięci, przewlekłe zmęczenie. Kleszczowe zapalenie mózgu Inną groźną chorobą przenoszoną przez te pasożyty jest kleszczowe zapalenie mózgu. Pierwsza faza choroby, tzw. zwiastunowa, trwa zazwyczaj do 7 dni i mogą się wówczas pojawiać następujące objawy: bóle mięśni, bóle stawów, dreszcze, gorączka, uczucie rozbicia, nudności, wymioty, biegunka. Na tym etapie u większości chorych dochodzi do samoistnego zwalczenia infekcji. Jeśli jednak tak się nie stanie, choroba przechodzi w fazę neuroinfekcji, która może przybrać postać np.: zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia mózgu, zapalenia móżdżku, zapalenia rdzenia kręgowego. U większości chorych objawy powyższych chorób ustępują całkowicie po 2-3 tygodniach, przy czym chorzy na zapalenie mózgu lub rdzenia kręgowego mogą doświadczyć zaburzeń czucia, niedowładów lub problemów z pamięcią. Jeśli podejrzewamy u siebie kleszczowe zapalenie mózgu, koniecznie udajmy się do lekarza. Środki odstraszające kleszcze Na kleszcze najlepiej sprawdzą się spray'e na kleszcze (oraz komary i meszki), a także permetryna. Jeśli zaś chcemy ochronić przed kleszczami dzieci, możemy użyć olejków. Treść artykułu została pierwotnie opublikowana Preparaty, które odstraszą kleszcze: Plucik-Mrożekinternista i specjalista chorób wewnętrznych Internista i specjalista chorób wewnętrznych w Medicover Polska. Specjalizuje się w kwalifikacji pacjentów do wysiłku fizycznego i ocenie jego wpływu na zapobieganie chorobom przewlekłym. Współautorka projektu Exercise is Medicine i Fitnessu Medycznego w Polsce oraz programów aktywności fizycznej dla osób z chorobami przewlekłymi. Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem! To jest uproszczona wersja wybranego przez Ciebie wątku Kliknij tutaj aby przejść dalej i przeczytać pełną wersję Stron: 1, 2 rysa154 Mon, 01 Aug 2011 - 19:21 byliĹ›my na grzybach i dzisiaj znalazlam u siebie kleszcza i u synka, u siebie "wyjeĹ‚am" calego a u synka zostaĹ‚ kawalek( jeszcze sprobuje wyjąć).czy musimy isc do lekarza po jakies leki?obydwoje mamy zaczerwienione miejsce "ugryzienia"bede wdzieczna za kazda odpowiedz .......... Mon, 01 Aug 2011 - 20:22 . rysa154 Mon, 01 Aug 2011 - 20:59 no i nie udalo nam siee wyjac,wiec jutro wizyta u llekarza nas czeka ania dzieki szczurki2 Mon, 01 Aug 2011 - 21:43 Lekarz -koniecznie!! Antybiotyk. Proponuje oznaczyć tez po jakimĹ› czasie boleriozÄ™. Mam pacjentkÄ™ ciężąrnÄ… , ktĂłra uĹĽarĹ‚ kleszcz 4 lata uaktywniĹ‚a siÄ™ na poczÄ…tku ciÄ…ĹĽy. rysa154 Mon, 01 Aug 2011 - 21:45 szczurki wlasnie tak sobie tez o tej boreliozie myslalam.... Zuzia Mon, 01 Aug 2011 - 22:41 Nie ĹĽyczÄ™ juĹĽ wiÄ™cej kleszczy, ale jaby co to... delikwenta trzeba posmarować... masĹ‚em, wyĹ‚azi. Tak zawsze robiĹ‚a moja babcia. A później miejsce pokleszczowe smarowaĹ‚a... spirytusem. Ale to babcine sposoby i w dobie, gdy siÄ™ sĹ‚yszy, ĹĽe ten i Ăłw ma boleriozÄ™ lepiej udać siÄ™ do lekarza. Anitczak Mon, 01 Aug 2011 - 22:51 Niczym absolutnie smarować nie wolno. Wtedy kleszcz "wymotuje" i caĹ‚y jad dostaje siÄ™ do krwi. Do lekarza nie zaszczkodzi pĂłjść, ale nie ma podstaw ĹĽeby podawać antybiotyk kilka kleszczy ukÄ…siĹ‚o lub mieszkasz w terenie gdzie borelioza wystÄ™puje szczegĂłlnie czÄ™sto. Zuzia Mon, 01 Aug 2011 - 23:25 Medykiem nie jestem, wiÄ™c pewnie masz racjÄ™.Ale, ĹĽe babcia tak dziaĹ‚aĹ‚a to wiem. Ba... nawet na mnie . pirania Tue, 02 Aug 2011 - 00:07 Zuiu ale nie o to chodzi ze posmarowany aslem kleszcz nie wyjdzie- wyjdzie. Ty to wiesz i twoja babcia tez. Tyle ze liczba kleszczy przenoszacych borelioze sie zwieksza- za czasow twojej babci bylo mniej teraz na Mazurach okolo 40% kleszczy ja przenosi a na Mazowszu do 20% sie ocenia. No wiec lepiej zeby sie nie zrzygal nam do krwiobiegu, nieprawdaz?Ja z kleszczem robie tak:na ogol wyjmuje go sterylna igla (podpatrzylam na pogotowiu)- delikatnie manipuluje mu ta igla przy szczekach, nie dziubie w niego bez sensu, tylko staram sie mu podwazyc aparat gebowy jak puszcza i lazi- znaczy ze w calosci- dlatego to moj ulubiony posob bo mam pewnosc ze jest w calosci skoro lazi drugi sposob to zlapac kleszcza pazurami- ale tak zeby go trzymac a nie zeby go zgniatac. I krecimy, wszystko delikarnie i z wyczuciem. Puszcza i lazi lazacego oczywiscie pozniej unicestwiam. Trzeci- za pomoca spacjalnego aparatu do wyciagania kleszczy z apteki- sposob analogiczny do paznokci i krecenia z tym ze aparacik nie pozwala tego kleszcza wlasnie za mocno chwycic i urwac mu glowki. Wiec jak ktos nie ufa pazurom to niech ma aparacik CrazyMary Tue, 02 Aug 2011 - 08:28 Łukasz miaĹ‚ dwa kleszcze podczas naszego pobytu w lesie. PodjechaĹ‚am do przychodni, pielÄ™gniarka wyjęła oba za pomocÄ… pÄ™sety z zÄ…bkami (nie wiem czy jest na to jakaĹ› nazwa), zajęło jej to kilka sekund. Lekarz powiedziaĹ‚, ĹĽe antybiotyk siÄ™ podaje jeĹ›li wystÄ…pi odczyn na skĂłrze. tolala Tue, 02 Aug 2011 - 08:34 Tak jak kiedyĹ› pisaĹ‚am w swoim wÄ…tku u kleszczu, sÄ… różne praktyki. W jednych przychodniach antybiotyk podajÄ… od razu, bez czekania na odczyn, szczegĂłlnie, ĹĽe moĹĽe on wystÄ…pić ale nie musi. MoĹĽe teĹĽ wystÄ…pić po dĹ‚ugim czasie i nie w miejscu ukÄ…szenia. W innych przychodniach kaĹĽÄ… czekać.Ja wysyĹ‚aĹ‚am kleszcza na badania. Jest to droga impreza, ale po dwĂłch tygodniach byĹ‚am pewna, ĹĽe kleszcz byĹ‚ czysty. MoĹĽna teĹĽ przebadać swojÄ… krew, pod kÄ…tem boreliozy. Tego nie robiĹ‚am i nie wiem, po jakim czasie powinno siÄ™ to robić. tolala Tue, 02 Aug 2011 - 08:36 Acha, widzÄ™, ĹĽe napisaĹ‚aĹ› o zaczerwieniu. A jakie ono jest? MoĹĽesz w necie popatrzeć na zdjÄ™cia typowych odczynĂłw po ugryzieniu kleszcza. Nie sÄ… to przyjemne widoki, uprzedzam, jeĹ›li jesteĹ› ZosiÄ™ ugryzĹ‚ kleszcz, albo mnie, to nigdy nie byĹ‚o zaczerwienienia. ByĹ‚ widoczny Ĺ›lad ugryzienia, taka maĹ‚a jakby krostka, takie wybrzuszenie jak po komarze ale naprawdę malutkie i tylko w miejscu gdzie byĹ‚ wgryziony. Nei byĹ‚o zaczerwienione, nie byĹ‚o obrzÄ™ku. szczurki2 Tue, 02 Aug 2011 - 22:11 Kleszczy siÄ™ nie wyrywa tylko wykrÄ™ca. NauczyĹ‚a mnie tego weterynarka mojego psa,ktĂłry czasem Ĺ‚apie padalca mimo wszelkich cudnych specyfikĂłw anty. (szczęśliwie sÄ… juz podsuszone na ciele specyfikami). rysa154 Wed, 03 Aug 2011 - 07:27 mlody dostal antybiotyk plus smarownie bactrobanem ,bo wedĹ‚ug lekarki kleszcz byl za dlugo....tolala zaczerwienienie zniknÄ™lo i jest tylko taka jakby krostka,wybrzuszenie i u mnie i u niego....dzieki za wszystkie rady katarakta Fri, 12 Aug 2011 - 13:05 Syn mial pol roku jak dopadĹ‚ go kleszcz. Nie wiem jak sie znalazl na glowce mozliwe ze spadl z nas jak sie nachylil ktos, bo wieczorem byl myty i nie bylo widoczne. W nocy przy glaskaniu wyczulam i wsio do szpitala. Oczywiscie panie o godz 5 oburzone ze z taka blachosta przychodzimy. Lekarz zszedl, wydlubal igla, placz dziecka okropny, razem z nim wylam. I olal. Po antybiotyk do swojeo lekarza. DOstalismy jak dobrze pamietam Sumamed. Fiona89 Mon, 15 Aug 2011 - 17:46 My zawsze wyciÄ…gamy peceta lub przyrzÄ…dem do kleszczy kupionym w aptece. Po wyciÄ…gniÄ™ciu caĹ‚ego przemywamy miejsce spirytusem i obserwujemy miejsce. Ja myĹ›lÄ™ o zaszczepieniu Nikoli, ale ponoć szczepionka nie chroni przed boreliozÄ… ... Fiona89 Mon, 15 Aug 2011 - 18:01 edit: dubel Fiona89 Mon, 15 Aug 2011 - 18:01 edit: dubel uĹĽytkownik usuniÄ™ty Mon, 15 Aug 2011 - 19:00 [post usuniÄ™ty] Sali_M Wed, 17 Aug 2011 - 22:27 Strasznie bojÄ™ siÄ™ kleszczĂłw, bo kiedyĹ› maĹ‚o ktĂłry zaraĹĽaĹ‚ boreliozÄ… a teraz chyba jest duĹĽo wiÄ™ksze prawdopodobieĹ„stwo zaraĹĽenia tym paskudztwem. MojÄ… MamÄ™ ugryzĹ‚ 1 kleszcz jak zbieraĹ‚a z PaulÄ… kasztany w parku i juĹĽ jÄ… zaraziĹ‚. LeczyĹ‚a siÄ™ dĹ‚ugo, braĹ‚a silne leki i co pół roku musi mieć kontrolÄ™ krwi. Ne jest to nic przyjemnego. Ostatnio kupiĹ‚am preparat ktĂłrym psikam dzieci zawsze jak wychodzimy gdzieĹ› gdzie mogÄ… wystÄ™pować kleszcze mam nadziejÄ™ ĹĽe jest nas w aptece sÄ… takie przyrzÄ…dy wyglÄ…dajÄ…ce jak dĹ‚ugopis dom wyciÄ…gania kleszczy. Ponoć sÄ… najbezpieczniejsze (tzn. kleszcz przy wyciÄ…ganiu nie zwymiotuje (nie zarazi w razie czego)itp.) Gosia z edziecka Thu, 18 Aug 2011 - 12:51 CYTAT(ryba154 @ Mon, 01 Aug 2011 - 20:21) czy musimy isc do lekarza po jakies leki?obydwoje mamy zaczerwienione miejsce "ugryzienia"nkie kazde zaczerwienie oznacza boreliozÄ™. Ja byĹ‚am z jednym i okazaĹ‚o sie byc odczynem po ukÄ…szeniu. Różnica polega podobno na tym, ze odczyn swÄ™dzi, a rumieĹ„ boreliozy nie. Mnie swÄ™dziaĹ‚ juĹĽ przestaĹ‚am liczyć kleszcze, ktĂłre nas ugryzĹ‚y. A gdybym chciaĹ‚a kazdego badać - poszĹ‚abym z torbami Ulinka Fri, 19 Aug 2011 - 13:17 TO chyba podobnie jak ja Z tym, ĹĽe ja zawsze mam to szczęście i znajduje je jak dopiero szukajÄ… miejsc ĹĽeby siÄ™ zad0mowić ZwĹ‚aszcza u Hanki. NO ma dziewczyna do nich pecha. Ostatnio przyniosĹ‚a za uchem po 10 min na cmentarzu. Ĺ‚aziĹ‚ po niej i szukaĹ‚ miejscĂłwki. Nie zdÄ…ĹĽyĹ‚ jej siÄ™ wpić. Mimo to przemyĹ‚am miejsce spirytusem salicylowym. I tak robiÄ™ z kaĹĽdym znalezionym osobnikiem. Zelda Wed, 24 Aug 2011 - 22:00 Olo miaĹ‚ kleszcza,sama nie wyciÄ…gaĹ‚am,pojechaĹ‚am na pogotowie,wyciÄ…gneli,kazali obs,jesli pojawi siÄ™ zaczerwieniony okrÄ…g to znaczy ,ĹĽe borelioza,i wtedy po niego to nimfa kleszczowa byĹ‚ :bĹ‚Ä…d bolerioza mama_do_kwadratu Sun, 06 Apr 2014 - 10:05 No wiÄ™c pierwszego kleszcza niestety zĹ‚apaĹ‚am biegajÄ…c wczoraj...Psikam siÄ™ MuggÄ…, ubieram stosownie i co? I cierpiÄ™ tych bydlakĂłw. kajetanka Sun, 06 Apr 2014 - 11:26 CYTAT(mama_do_kwadratu @ Sun, 06 Apr 2014 - 10:05) Psikam siÄ™ MuggÄ…, ubieram stosownie i co? I niektĂłre chyba nie ma sposobu Mnie kleszcz wlazĹ‚ 2 lata temu, teĹĽ w kwietniu, byĹ‚am w dĹĽinsach, bluzce i bluzie z duĹĽym kapturem, takiej za tyĹ‚ek, kleszcza znalazĹ‚am w...pÄ™pku Tuni Sun, 06 Apr 2014 - 11:33 Dlatego kocham zimÄ™, takÄ… mroĹşnÄ… zwĹ‚aszcza. Kleszczy bojÄ™ siÄ™ panicznie. Trawy unikam jak mogÄ™, co przy moim zamiĹ‚owaniu do Ĺ‚aĹĽenia po dworze jest dosyć dla tego co wymyĹ›li skuteczny sposĂłb ochrony przed tymi cholerstwami. mama_do_kwadratu Sun, 06 Apr 2014 - 11:42 Tuni, ja biegĹ‚am drogÄ… (asfalt), takÄ… po bokach ktĂłrej rosnÄ…... czy ja wiem co to jest? JakieĹ› drzewa wysokie. Ale nad gĹ‚owÄ… mi nie dyndaĹ‚y. Po trawie nie biegaĹ‚ ulla Sun, 06 Apr 2014 - 14:20 CYTAT(mama_do_kwadratu @ Sun, 06 Apr 2014 - 09:42) Tuni, ja biegĹ‚am drogÄ… (asfalt), takÄ… po bokach ktĂłrej rosnÄ…... czy ja wiem co to jest? JakieĹ› drzewa wysokie. Ale nad gĹ‚owÄ… mi nie dyndaĹ‚y. Po trawie nie biegaĹ‚ dobrze wiÄ™c mogĹ‚aĹ› go zĹ‚apać nie biegajÄ…c, ale np. w domu, bo przyniosĹ‚o go na ubraniu dziecku Ĺ‚aĹĽÄ…ce po trawie i pod drzewami. KaĹĽdy z nas ma kontakt z ubraniami dzieci, a takiego malutkiego pajÄ™czaka naprawdÄ™ bardzo Ĺ‚atwo przeoczyć, tym bardziej, ĹĽe nie boli kiedy siÄ™ wgryza. Tuni Sun, 06 Apr 2014 - 23:33 Straszcie mnie jeszcze, to siÄ™ w koĹ„cu w zimne kraje wyprowadzÄ™. mama_do_kwadratu Mon, 07 Apr 2014 - 20:10 Ja juĹĽ mam za sobÄ… jednÄ… drastycznÄ… historiÄ™ z kleszczem w tle. Jeden z moich synĂłw zostaĹ‚ zakaĹĽony boreliÄ… przez nimfÄ™, ktĂłra go dziabnęła i odpadĹ‚a. Nie miaĹ‚ ĹĽadnego kleszcza, oglÄ…daĹ‚am ich codziennie bardzo dokĹ‚ jakimĹ› czasie (byliĹ›my nad wodÄ…) patrzÄ™- rumieĹ„. Kilka dobrych lat byliĹ›my pod opiekÄ… poradni chorĂłb hopla na punkcie to straszne Ĺ›wiĹ„ babcia miaĹ‚a neuroboreliozÄ™... Co za Ĺ›wiĹ„stwo. Tuni Mon, 07 Apr 2014 - 20:28 Najgorsze, ĹĽe nie ma chyba skutecznego Ĺ›rodka ĹĽeby siÄ™ ustrzec kleszczy Nessi Mon, 07 Apr 2014 - 20:46 Ja dla pewnoĹ›ci zrobiĹ‚abym testy. Z tego co pamiÄ™tam, robi siÄ™ je ok miesiÄ…c po UkÄ…szeniu. mama_do_kwadratu Mon, 07 Apr 2014 - 21:07 6 tyg po ukÄ…szeniu robi siÄ™ przeciwciala. Tuni Mon, 14 Apr 2014 - 16:34 Dziewczyny , jakieĹ› cholerstwo Ĺ‚aziĹ‚o mi po rÄ™ce po spaczerze w lesie i teraz mam czerwone, piekÄ…ce i dzisiaj Ĺ‚amie mnie w koĹ› wiem, ĹĽe nie sÄ… to jednoznaczne objawy ale jestem wystraszona ( Ĺ‚agodnie powiedziane). Nie wiem czy juĹĽ lecieć do lekarza czy jeszcze siÄ™ wstrzymać ĹĽeby nie robić z siebie wariatki , buu mama_do_kwadratu Mon, 14 Apr 2014 - 19:55 Masz rumieĹ„, o taki? Tuni Mon, 14 Apr 2014 - 20:05 No nie taki. tylko maĹ‚e czerwone w okolicy ugryzienia bez juĹĽ miaĹ‚am do czynienia z kleszczem i teĹĽ tylko takie maĹ‚e miaĹ‚am ( moĹĽe 1cm Ĺ›rednicy) i lekarka mnie wtedy uspokajaĹ‚a, ĹĽe to nic, ale potem czytaĹ‚am ĹĽe zdarza siÄ™, ze rumienia nie ma a chorĂłbsko jest. Ja na samÄ… myĹ›l o kleszczach wpadam w panikÄ™ a tutaj jakiĹ› po mnie Ĺ‚aziĹ‚ a potem zauwaĹĽyĹ‚am to czerwone. RĂłwnie dobrze, to moĹĽe być np. od komara, no ale to musiaĹ‚by być zbieg okolicznoĹ› jeszcze te bolÄ…ce stawy kalarepa78 Mon, 14 Apr 2014 - 20:11 Tuni, ale bĂłlu stawĂłw NIE MĂ“GŁ wywoĹ‚ać kleszcz, ktĂłrzy ugryzĹ‚by CiÄ™ wczoraj - no weĹş! mama_do_kwadratu Mon, 14 Apr 2014 - 21:02 Tuni, zluzuj, proszÄ™ CiÄ™... Tuni Mon, 14 Apr 2014 - 21:30 Staram siÄ™. Ale gdzieĹ› siÄ™ muszÄ™ wygadać, bo mam stracha a mężowi juĹĽ nie chcÄ™ truć i tak ma sporo ostatnio na gĹ‚ ĹĽe jesteĹ›cie . rysa154 Mon, 14 Apr 2014 - 21:38 Jak lazil po tobie to chyba ciÄ™ nie ugryzĹ‚ mama_do_kwadratu Mon, 14 Apr 2014 - 22:00 MĂłgĹ‚ ugryźć, ale stawy by Tuni na drugi dzieĹ„ na pewno nie bolaĹ‚y JeĹ›li masz schizÄ™, zrĂłb badanie za 6 tyg. Tuni Tue, 15 Apr 2014 - 00:03 Badanie zrobiÄ™ pewnie, tylko przez te 6 tygodni chyba osiwiejÄ™. Tuni Thu, 17 Apr 2014 - 08:59 A po jakim czasie te bĂłle stawĂłw mogÄ… wystÄ…pić?UgryzĹ‚ mnie kleszcz jakiĹ› czas temu ( no nie mogÄ™ sobie przypomnieć czy rok temu czy dwa) i od kilku dni bolÄ… mnie nadgarstki i kostki u nĂłg. dzisiaj bolÄ… tak, ze nie mogĹ‚am spać w mam panikować? Aneczka74 Thu, 17 Apr 2014 - 18:29 Co do preparatĂłw, to zwykle bywajÄ… one skuteczne, ale nie moĹĽna im nigdy za nadto wierzyć. Trzeba zachować ten margines zdrowego rozsÄ…dku, ĹĽe jak wejdziemy w jakieĹ› krzaki, to zawsze coĹ› moĹĽe nas dopaść. mama_do_kwadratu Thu, 17 Apr 2014 - 20:40 CYTAT(Tuni @ Thu, 17 Apr 2014 - 09:59) A po jakim czasie te bĂłle stawĂłw mogÄ… wystÄ…pić?UgryzĹ‚ mnie kleszcz jakiĹ› czas temu ( no nie mogÄ™ sobie przypomnieć czy rok temu czy dwa) i od kilku dni bolÄ… mnie nadgarstki i kostki u nĂłg. dzisiaj bolÄ… tak, ze nie mogĹ‚am spać w mam panikować? Tuni, moim zdaniem bolÄ… CiÄ™ nadgarstki, bo siÄ™ ostatnio naczytaĹ‚aĹ› o badania sobie zrĂłb. Dla Ĺ›w spokoju. Tuni Tue, 22 Apr 2014 - 23:43 Stawy bolÄ… nadal i jakaĹ› gorÄ…czka mi siÄ™ przyplÄ…taĹ‚a, a moja lekarka bÄ™dzie dopiero w poniedziaĹ‚ nadziejÄ™, ĹĽe to tylko "z wraĹĽenia" a nie faktyczne chorĂłbsko Martucha_ Thu, 08 May 2014 - 08:11 A ja dziĹ› znalazĹ‚am kleszcza w uchu mojego syna I z pewnoĹ›ciÄ… byĹ‚ tam juĹĽ wczoraj, niestety do tego doszĹ‚am dopiero dziĹ›. Kurka no przeraziĹ‚am siÄ™. Koty znoszÄ… mi do domu takie iloĹ›ci kleszczy, jakich jeszcze nie widziaĹ‚am... OLA77 Thu, 08 May 2014 - 08:53 CYTAT(Martucha_ @ Thu, 08 May 2014 - 09:11) A ja dziĹ› znalazĹ‚am kleszcza w uchu mojego syna I z pewnoĹ›ciÄ… byĹ‚ tam juĹĽ wczoraj, niestety do tego doszĹ‚am dopiero dziĹ›. Kurka no przeraziĹ‚am siÄ™. Koty znoszÄ… mi do domu takie iloĹ›ci kleszczy, jakich jeszcze nie widziaĹ‚am...ale w Ĺ›rodku ucha? Moja Lena miaĹ‚a kiedyĹ› za widok kleszcza przeraĹĽa . Najbardziej bojÄ™ siÄ™, ĹĽe dzieć bÄ™dzie miaĹ‚ na gĹ‚owie, u niej tona dĹ‚ugaĹ›nych kĹ‚akĂłw:( szczurki2 Thu, 08 May 2014 - 09:17 Po wyjÄ™ciu kleszcza moĹĽna go wysłąć do laboratorium. Bada siÄ™ go czy byĹ‚ zaraĹĽony boleriozÄ…. JeĹ›li tak zaczyna siÄ™ leczenie. Nie - to spokĂłj i siÄ™ o nim miaĹ‚a w tamtym roku na nodze. Martucha_ Thu, 08 May 2014 - 22:53 CYTAT(OLA77 @ Thu, 08 May 2014 - 09:53) ale w Ĺ›rodku ucha? Moja Lena miaĹ‚a kiedyĹ› za szczęście w maĹ‚ĹĽowinie. Ale w kÄ…ciku, w tym zagiÄ™ciu tuĹĽ nad otworem, dlatego nie wiem, ile tam siedziaĹ‚, bo nie byĹ‚o go widać. Na samÄ… myĹ›l o tym, ĹĽe mĂłgĹ‚by wleźć do przewodu sĹ‚uchowego robi mi siÄ™ sĹ‚abo To jest wersja lo-fi gĹ‚Ăłwnej zawartoĹ›ci. Aby zobaczyć peĹ‚nÄ… wersjÄ™ z wiÄ™kszÄ… zawartoĹ›ciÄ…, obrazkami i formatowaniem proszÄ™ kliknij tutaj. Usuwanie kleszcza powinno być nie tylko szybkie, ale również bezpieczne. Nieprawidłowe wyciąganie kleszcza może spowodować, że patogeny wraz ze śliną lub wymiocinami kleszcza – przedostaną się do naszego organizmu. Urwany kleszcz również stanowi zagrożenie, ponieważ bakterie w nim zawarte mogą przedostać się na naszych palcach do rany po ukąszeniu. Pamiętaj o kilku podstawowych zasadach – nie smaruj niczym kleszcza i nie wykręcaj go. Sprawdź, czym i jak usunąć kleszcza…Pamiętaj, że usuwanie kleszcza powinno odbyć się najszybciej jak to możliwe. Wraz z czasem żerowania zwiększa się ryzyko zakażenia patogenami. W przypadku boreliozy, zarażenie następuje zazwyczaj po kilkunastu godzinach – tyle czasu krętki Borrelia potrzebują, aby opuścić układ pokarmowy kleszcza – czego nie należy robić?Nieumiejętne usuwanie kleszcza może spowodować więcej szkody niż samo się pasożyta ze skóry należy bezwzględnie unikać wszelkich czynności, które mogą spowodować, że kleszcz zwymiotuje. W tym przypadku istnieje ryzyko, że treść jego układu pokarmowego wraz z patogenami przedostanie się do rany po ukąszeniu. Przed usuwaniem, dla pewności sprawdź jak wygląda kleszcz1. NIE WYCIĄGAJ KLESZCZA DOMOWYMI SPOSOBAMIWiele osób do wyciągania kleszczy stosuje domowe sposoby tzn. próbuje usunąć pasożyta ze skóry za pomocą palców, kleszczyków do obcinania paznokci czy nawet igły. Są to najmniej skuteczne metody usuwania kleszcza, ponieważ stwarzają największe ryzyko, że oderwiemy jedynie odwłok kleszcza – pozostawiając w skórze jego głowę i czasem tułów. Więc jeżeli nie mamy możliwości zaopatrzenia się w specjalne przyrządy do wyciągania kleszczy – lepiej udajmy się do przychodni i poprośmy o pomoc pielęgniarkę lub NIE SMARUJ KLESZCZASmarowanie kleszcza różnymi substancjami np. tłuszczem, kremami, lakierem do paznokci czy alkoholem może spowodować, że zanim kleszcz zostanie zabity wydali z siebie dużo większe ilości materiału NIE PODPALAJ KLESZCZA Nie należy również przypalać kleszcza ani stosować benzyny!3. NIE WYKRĘCAJ KLESZCZAPowszechnie utarło się przekonanie, że aparat gębowy kleszcza „wkręca” się w skórę – więc, aby go wyjąć należy wykonać ten sam ruch. Jest to jeden z najczęściej popełnianych błędów – kleszcza się nie wykręca. Podczas usuwania kleszcza nie wolno wykonywać ruchów obrotowych, ponieważ sprzyjają one oderwaniu jedynie części kleszcza lub wręcz jego usunąć kleszcza w prawidłowy sposób?Upewnij się, że masz możliwość do samodzielnego usunięcia kleszcza. Jeżeli kleszcz wbił się w trudno dostępne miejsce, którego nie możesz dosięgnąć – poproś kogoś o pomoc. Sprawne usuwanie kleszcza zależy również od rodzaju używanego narzędzia. Kleszcza usuwamy wyłącznie kleszcza najlepiej wykonać za pomocą:szczypczyki (pinceta)kleszczkartalasso do usuwania kleszczykleszczołapkipompka ssącaNiezależnie od zastosowanego przyrządu ważne jest, aby kleszcz był uchwycony jak najbliżej powierzchni skóry – zapobiega to zgnieceniu wyjąć kleszcza krok po kroku?1. Ustaw przyrząd bezpośrednio pod ciałem kleszcza 2. Postaraj się, aby uchwycić pajęczaka jak najbliżej skóry i staraj się nie szczypać ciała kleszcza 3. Usuwanie jest najskuteczniejsze, jeżeli wyjmujesz kleszcza ze stałą siłą wzdłuż osi wkłucia – nie spiesz się i unikaj gwałtownych szarpnięć 4. Miejsce po ukąszeniu przemyj środkiem odkażającym i umyj starannie ręceUrwany kleszcz – co robić, gdy w skórze pozostanie fragment kleszcza?Niestety, nawet gdy usuwanie kleszcza przebiegło poprawnie może zdarzyć się, że jego fragment pozostanie wbity w skórę. Kleszcze mają różną budowę aparatu gębowego, jedne uda się wyjąć bez większego problemu, po innych prawie zawsze w skórze pozostanie np. głowa czy kleszcz nie jest powodem do paniki, organizm za pomocą komórek układu odpornościowego pozbędzie się resztek samoistnie. Miejsce z fragmentem kleszcza należy zdezynfekować. Ewentualne próby zmierzające do wyjęcia ze skóry fragmentu kleszcza stanowią zbędne ryzyko związane z uszkodzeniem małych naczyń krwionośnych skóry. Uszkodzenie naczyń może zwiększyć ryzyko przeniknięcia bakterii, które wcześniej mogły zostać uwolnione wraz ze śliną zrobić po wyciągnięciu kleszcza? Obserwuj zmiany skórne i objawyJuż wiesz, jak usunąć kleszcza, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia. Pamiętaj jednak, że ważna jest również obserwacja miejsca po ukąszeniu kleszcza. Jeżeli w ciągu 1-3 tygodni na skórze pojawi się rumień wędrujący – jest to sygnał, że kleszcz był nosicielem tym przypadku, koniecznie udaj się do lekarza – rumień jest wskazaniem do podjęcia leczenia antybiotykiem. Niestety, w przypadku infekcji krętkami Borrelia nie zawsze występują objawy zakażenia. Bezobjawowy przebieg boreliozy jest najczęstszą przyczyną braku diagnozy i podjęcia skutecznego po wyjęciu kleszcza warto po około 6 tygodniach wykonać test na boreliozę, a dokładniej oznaczyć w krwi poziom przeciwciał IgM przeciwko Borrelia. Jest to tzw. marker wczesnej infekcji. W przypadku pozytywnego wyniku badania, należy skonsultować się z lekarzem. Testy na boreliozę z krwi są dostępne w aptekach. W wypowiedziach ekspertów dotyczących usuwania kleszczy znalazły się informacje, które sprawiają wrażenie ze sobą sprzecznych: Dr Kruk w przeprowadzonym przez nas wywiadzie powiedział, że: "Może się zdarzyć tak, że główka albo aparat gębowy zostanie w ranie: wtedy powinniśmy niezwłocznie zwrócić się o pomoc do chirurga, który w takich przypadkach nacina lekko skórę (w znieczuleniu miejscowym) i wyciąga resztki. Pozostałość po kleszczu widzimy gołym okiem – mały czarny fragment tkwiący w miejscu, w którym znajdował sie kleszcz". Z kolei prof. Flisiak napisał: "Jednak nawet podczas poprawnie przeprowadzonego zabiegu często w skórze pozostaje część głowowa. Należy wówczas poprzestać na dezynfekcji, gdyż pozostawienie fragmentu kleszcza nie zwiększa ryzyka zakażenia". Poniżej publikujemy wyjaśnienie przygotowane przez doc. Ernesta Kuchara. Materiałem zakaźnym, który zawiera drobnoustroje wywołujące choroby przenoszone przez kleszcze, przede wszystkim boreliozę z Lyme, jest ślina i treść jelitowa. Pozostawienie fragmentu aparatu gębowego prawdopodobnie nie zwiększa narażenia na materiał zakaźny, natomiast pozostawienie całej głowy lub większego fragmentu kleszcza z gruczołami ślinowymi może potencjalnie zwiększyć ryzyko zakażenia. By dokładniej wyjaśnić zagadnienie poniżej opisuję mechanizm jak kleszcz przyczepia się do skóry oraz jak go najlepiej usunąć zgodnie z przeanalizowanym piśmiennictwem. Jak kleszcz przyczepia się do skóry? Kleszcz nie przyczepia się od razu. Najpierw wyszukuje miejsce, gdzie skóra jest cienka, następnie przecina skórę szczękoczułkami i wsuwa rurkę aparatu gębowego, zwanego hypostomem do powstałego otworu. Hypostom pokrywają wyrostki, ustawione tyłem do kierunku wkłucia, które działają jak kotwica i stabilizują kleszcza. Ponadto gruczoły ślinowe niektórych gatunków wydzielają substancję przypominającą cement, która twardniejąc wokół aparatu gębowego tworzy kołnierz dodatkowo mocujący kleszcza w skórze, jak też może powodować odczyn alergiczny. Jak najlepiej usunąć kleszcza? Usuwanie kleszcza według CDC Krok 1: Uchwyć kleszcza pincetą możliwie najbliżej skóry Krok 2: Wyciągnij kleszcza W piśmiennictwie znalazłem tylko kilka badań poświeconych temu problemowi. Wydaje się, że najlepiej i najbardziej bezpiecznie jest usunąć kleszcza za pomocą pęsety z cienkimi końcami. Najtrudniejsze do usunięcia są małe larwy lub nimfy oraz duże, opite krwią samice kleszczy. We wszystkich przypadkach, najważniejsze jest by uchwycić kleszcza za głowę możliwie jak najbliżej skóry oraz uniknąć uciśnięcia tułowia. Szczegóły przedstawiono na zdjęciach (źródło: CDC). Amerykańska CDC poleca by wyciągać kleszcza bez ruchów rotacyjnych, po prostu ciągnąć prostopadłe do skóry, w kierunku przeciwnym do ułożenia aparatu gębowego, stopniowo zwiększając siłę. Należy pamiętać, że kleszcze często gryzą, a raczej przebijają skórę, nieco bokiem do skóry, więc niezupełnie prostopadle. Miejsce wkłucia można umyć wodą z mydłem, a następnie zdezynfekować ranę za pomocą 70% alkoholu lub jodyny. Powinno się także umyć ręce oraz zdezynfekować pincetę użytą do zabiegu. Jak usunąć główkę kleszcza jeżeli dojdzie do jej oderwania? Pozostały fragment należy spróbować usunąć pincetą tak samo jak kleszcza, ewentualnie jałową igłą podobnie jak usuwa się drzazgę. Jak podałem wyżej, istotne znaczenie odgrywa jak duży fragment kleszcza pozostał w ranie. Jeśli pozostał tylko hypostom (aparat gębowy) to prawdopodobnie nie zwiększa to istotnie ryzyka zakażenia boreliozą, może jedynie podrażniać skórę. Wówczas można zgodnie z radą Pana Prof. Flisiaka poprzestać na zdezynfekowaniu rany. Jeżeli natomiast pozostał większy fragment, którego nie potrafimy samodzielnie usunąć, choć trudno mi sobie wyobrazić taką sytuację, to wówczas należy zwrócić się o pomoc do lekarza. Im szybciej usuniemy kleszcza, tym mniejsze jest ryzyko zakażenia, jednak w ciągu pierwszych 24 godzin ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych jest stosunkowo małe mamy zatem trochę czasu. Dopiero po około 24 godzinach ryzyko znacznie się zwiększa (patrz wykres). Ryzyko przeniesienia boreliozy w zależności od czasu pozostawania kleszcza w skórze Źródło: Dzieje się tak dlatego, że krętki Borrelia burgdorferi sensu lato, które powodują chorobę z Lyme bytują i mnożą się w nabłonku jelita środkowego kleszcza. Gdy kleszcz wgryza się w skórę, krętki wędrują do gruczołów ślinowych i dopiero wówczas mogą zostać przeniesione na żywiciela. Badania wykazały, że ryzyko zachorowania na chorobę z Lyme jest niskie, jeśli kleszcz został usunięty w ciągu 24-36 godzin, gdyż tyle czasu zajmuje krętkom migracja z jelita do gruczołów ślinowych. U nimf proces może być szybszy - około 16 godzin. Należy pamiętać, że nie wszystkie kleszcze są zakażone, ale także mieć świadomość, że kleszcz może przenosić również inne drobnoustroje niż Borrelia spp. Podsumowując: najważniejsze, by możliwe szybko wykryć kleszcza. Zatem w czasie pobytu na terenie gdzie występują kleszcze należy co kilka godzin obejrzeć całą skórę w poszukiwaniu kleszczy. Podobnie należy obejrzeć skórę zaraz po powrocie z terenu ich występowania. Jeżeli znajdziemy kleszcza należy go jak najszybciej usunąć za pomocą pincety. Jeżeli pozostanie duży fragment np. główka - także należy ją usunąć pincetą. Drobne pozostałości nie zwiększają istotnie ryzyka zakażenia, zatem wówczas można poprzestać na umyciu i dezynfekcji rany. Piśmiennictwo: Pitches DW. Removal of ticks: a review of the literature. Euro Surveill. 2006 Aug 17;11(8): Christina Due, Wendy Fox, Jolyon M Medlock, Maaike Pietzsch, James G Logan Tick bite prevention and tick removal. BMJ 2013;347:f7123 doi: CDC Tick Removal Usuwanie kleszcza Usuwanie kleszcza Najlepsza odpowiedź saphe odpowiedział(a) o 15:53: Piszesz, że robak jest w skórze. Czyli jest jakaś ranka tak? Białe robaki w skórze to mi się kojarzą tylko z larwami much... A, że zrobiło się ciepło to te paskudy już latają. Jeśli pies się skaleczył to mucha mogła złożyć w tym jajeczka... Ale czy to wygląda jak robak (podłużna larwa) czy to jest odwłok? Bo takie jasnoszare są kleszcze jak się napiją krwi. Z kleszczem może być ten problem, że niektóre przenoszą groźną dla życia psów babeszjozę. Najlepiej zrób zdjęcie choćby komórką i do weta to spokojnie możesz po niego zadzwonić. Zawsze możesz najpierw zapytać ile będzie kosztowała wizyta aby się przygotować finansowo. Odpowiedzi blocked odpowiedział(a) o 15:07 Najlepiej udać się z tym jak najszybciej do weterynarza bo nie wiadomo co to może być. blocked odpowiedział(a) o 15:11 Czy weterynarz może przyjechać do mnie bo nie mam jak zawieść psa i mój pies jest taki bardzo agresywny :) blocked odpowiedział(a) o 15:15 To jest kleszcz musisz go wyciagnac, tu masz instrukcje wyciagania kleszcza:):) [LINK] Pamietaj zeby kleszcza przed wyciagnieciem niczym nie smarowac jak to radza co nie ktorzy: smaruja olejem wodka podpalaja,,, jak sie kleszcza drazni on wypuszcza wiecej toksyn ze swojego organizmu przez co moze to byc niebezpieczne. blocked odpowiedział(a) o 14:52 To nie był kleszcz tylko larwa jakiegoś owada (wujek weterynarz powiedział ) i ona sam wypadła .Ale następnego dnia ujrzałem kleszcza na pewno kleszcza w grzbiecie .Nie umiem wyrywać więc w zoologicznym kupiłem fiprex S i kleszcza następnego dnia już nie było .Teraz zamierzam kupić jakąś obrożę przeciw-kleszczową Ja też mam taka sytuacje tyle ze to kleszczi to co mnie zdziwilo to to ze rana spuchla tak mocno ze pies ledwo chodzi. Takiego kleszcza jeszcze nie widzialem, jes bialy,durzy,i ma czarne czulka i aparat przemylem woda utleniona, ale boje sie ze ten klesz nie wypil krwi tylko zlozyl jaja. Uważasz, że ktoś się myli? lub

aparat gebowy kleszcza w skorze